Kaukehmen

Op 29 november 1872 wendde onze burgemeester Luyten zich tot onze Commissaris van de Koning met een voor ons doen nogal ongewoon verzoek:

Ik neem de vryheid Uwe Excelentie by deze te verzoeken my zoo spoedig mogelyk te willen overmaken eene Reispas bestemd voor Rusland voor Mejuffrouw Matilda Wiess echtgenote van Heer Cornelis Jacobus van Opstall buiten beroep woonachtig te Hoogeloon gebooren den 27 february 1834 Kaukehmen in Pruisen dochter van Frederik Weis en van Thezia Breyer beyde overleeden. Zou gemelde reispas ter bespoediging niet kunnen worden opgezonden door Uwe Excelentie aan ZE den Heere Conzul van Rusland hier te landen ten einde die geviseerd en gelegaliseerd te krygen

De daar op lopende kosten van Reispas en legalizatie zullen door my Franco na opgaaf van Uwe Excelentie worden overgemaakt.
De Burgemeester van Hoogeloon

Burgemeester bedoelde Louisa Matilda Weiss, protestants geboren in Kaukehmen, Pruisen*, op 27 februari 1834, buiten beroep. Misschien wilde ze de pas vanwege familieomstandigheden, misschien ook wilde ze in haar geboortestreek op huwelijksreis. De spoed waarop burgemeester Luyten aandringt, lijkt te wijzen op het eerste.

Desniettegenstaande was zij kort daarvoor - 10 augustus** - in het huwelijk getreden en wel met Cornelis Jacobus van Opstall, particulier - waarmee wel bedoeld zal zijn geweest: buiten beroep - en als commensaal gelogeerd in de hervormde enclave van wijlen notaris Jacob Meijer in Hoogeloon. Een passant in Hoogeloon deze van Opstall: kwam in 1870 (Bloemendaal), vertrok in 1873 (Apeldoorn). De huwelijksakte vermeldt als getuigen: dominee Carlier, verder Jean Louis Otto de Suarz (63, hypotheekbewaarder in Maastricht) en een oude bekende: de dan nog niet zo oude, oude meneer Bonga.

De reispas diende een signalement te bevatten. De pas zelf, alsook de bij Excelentie ingekomen brief zullen wel verloren zijn gegaan, máár, niet het signalement, want, geprezen zij zijn ijver, burgemeester Luyten heeft het overgeschreven in zijn brievenboek:***

* misschien het tegenwoordig in Litouwen gelegen Kaukemen
** een dag later dan gepland, misschien omdat het in het Duits gestelde uittreksel uit het geboorteregister wat moeilijk te vertalen was:

Hoogeloon 30 Juny 1872

Den Heer Officier van Jusitite by de Arrondissementsrechtbank te Eindhoven

Ik neem de vryheid UEA by deze toe te zenden een in Pruissen afgegeven geboorten extract van Mej. Louise Mathilda Weiss aanstaande echtgenoote van den heer CJ van Opstall alhier welk stuk in het Duitsch geschreven zynde welligt de vertaling van een beedigd translateur by de Arrondissements Regtbank zal moeten ondergaan.
Mag ik mits dien UEA beleefd verzoeken in dien het noodzakelyk wordt geacht dat stuk te doen vertalen en het in dien het eenigsinds kon voor den 9 aug ek terug te ontvangen, alswanneer de voltrekking van het huwelyk zal moeten plaats hebben.
De kosten van het translaat - zegel – en registratie zullen na opgaaf franco worden overgemaakt

Waaruit tevens moge blijken dat rondreizende Duitse juffers met huwelijksplannen een municipaliteitje als het onze handenvol geld kostten, alsmede dat mijn advies aan nicht Pleun om Duits te gaan studeren om zo te zeggen niet uit de lucht is komen vallen.

*** hij of de klerk van Eijk; durf ik niet te zeggen

Bonga

Op de vijfde september 1864 zond de Minister van Kolonien een aantal stukken aan onze burgemeester, met het verzoek die ter hand te stellen aan Georg Jacobus Salzman Bonga:

Ik heb de eer UEd. naar aanleiding van Uw rekest van den 19 Augustus 1864, hiernevens te doen toekomen, het duplicaat der op den 23 April 1864 aan Burgemeester en Wethouders van Hoogeloon toegezonden assignatie, dd 19 April 1864, B 5320 pensioenen, ad f 23,- aan de order van G.J.S. Bonga, benevens eene blanco-attestatie de vita en kwitantie, met verzoek die stukken aan den belanghebbende te willen uitreiken.
UEd. gelieve mij de ontvangst van het bijgevoegde betalingstuk te berigten. - 

De Minister van Kolonien

De burgemeester had er zelf om verzocht.* Een assignatie was een schriftelijke opdracht tot uitbetaling, een attestatie de vita een verklaring van levend te zijn (een Bewijs van in leven zijn, volgens mijn eigen collega's van Burgerzaken op de website), een feit dat de overheid regelmatig verklaard wil en wilde hebben. In dit geval door Bonga (als dat 'duplicaat' er maar niet op wijst dat burgemeester het origineel was kwijtgeraakt).
Het gaat hier over dezelfde 'oude meneer Bonga' die ik enige tijd geleden bij Nieuwenhuizen in Hoogeloon op het erf zag zitten knikkebollen in de zon, naast de altijd vrolijke Maria Latenstein.** Hij was geboren in 1814 en in 1864 dus al met pensioen, zo niet eerder. Militair of ambtenaar in Indië: ergens op het www valt te lezen dat hij getuige was van de doop van Cornelia Jacoba Maria van Heuven van Staereling op 10 juni 1849 te Gombong.***




* volgt (als ik tijd heb; het zaakje is nog maar twee dagen in de week open, de verkeerde ook nog)
** zie: Mantelzorg, hierboven
*** dochter van Jean Jacques van Heuven van Staereling en de Inl. vr. Sarikum. Bonga was geboren in Frederikstadt, Duitsland. Bij Nieuwenhuizen sinds 1862. In het BR dan te boek als 'sigarenmaker', hetgeen me onwaarschijnlijk lijkt. Later heet hij steevast 'gepensioneerd militair'. In 1881 kortstondig in Eindhoven.